Sık Kullanılanlara Ekle
Anasayfam Yap


mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugün83
mod_vvisit_counterDün108
mod_vvisit_counterBu Hafta287
mod_vvisit_counterGeçen Hafta621
mod_vvisit_counterBu Ay1821
mod_vvisit_counterGeçen Ay2546
mod_vvisit_counterToplam130379

Online (Tekil): 7
IP Numaranız: 54.89.10.19
,
Bugün: Ağu 20, 2014
VKC Bilişim

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARINDA ÇALIŞAN DERS ÜCRETLİ USTA ÖĞRETİCİLERİN SOSYAL GÜVENLİK SORUNU PDF Yazdır E-posta
Yazar Yaşar İLBAY   
Pazartesi, 26 Temmuz 2010 15:20

ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARINDA DERS ÜCRETLİ ÇALIŞAN USTA ÖĞRETİCİLERİN SOSYAL GÜVENLİK SORUNU


Yaşar ilbay

serbest Muhasebeci mali müşavir

1-GİRİŞ

Özel eğitim kurumlarında (dershane ve sürücü kurslarında) bazı hizmetler ders  saat ücretli olarak sürekli çalışan personeller dışında ve dışarıdan temin edilen usta öğreticilerle sağlanmaktadır. Hizmetin bu şekilde temini ise 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı’nın usta öğreticinin sözleşmesine onay vermesi ile mümkündür. Milli Eğitim Bakanlığı ile yapılan iş sözleşmesi kapsamında çalışmaya başlayan ders ücretli  Usta öğreticilerin sosyal güvenlik sorunu,gerek çalışan personel ve gerekse çalıştıran Kurumlar açısından,  5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile 4857 Sayılı İş Kanunu ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde irdelenecektir.

2-5580 SAYILI ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI KANUNUNA GÖRE  DERS ÜCRETLİ ÇALIŞAN USTA ÖĞRETİCİLERİN SOSYAL GÜVENLİĞİ

Özel Öğretim Kurumlarında  ders ücretli çalıştırılan olarak Usta Öğreticilerin özlük hakları 5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile korunmuş ve bu kanunla alınan yetki çerçevesinde yayınlanan yönetmeliklerle çalışma koşulları,çalışma süreleri ve çalışma ücretleri belirlenmiştir.

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun “Kurumlarda Çalıştırılacak Personel” başlıklı  8.maddesinin 8.paragrafında “….ders saati ücretli olarak görevlendirileceklerle ilgili diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.” denilerek ders saati ücretli çalıştırılacak personelin durumunun yayınlanacak yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Gerek 5580 Sayılı Kanunun ders ücretli usta öğreticilerin özlük haklarını korumaya yönelik hükümleri  ve gerekse Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Yönetmeliğinin 30.maddesinin atıfta  bulunduğu Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 6.ve 7.maddeleri hükümleri şu şekildedir:

“…6) Özel okullarda görevli yönetici ve öğretmenler ile uzman öğreticiler, dengi resmî okul öğretmenlerinin okutmakla yükümlü bulundukları ders saati sayısı kadar derse girebilirler.
(7) Özel okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarında görevli yöneticiler aylık karşılığı 6, ders saat ücreti karşılığı 6 olmak üzere haftada toplam 12 saat derse girebilirler. Usta öğreticiler dışındaki diğer eğitim personeli ise aylık karşılığı en fazla 20, ders saat ücret karşılığı en fazla 20 olmak üzere haftada toplam 40 saate kadar derse girebilirler.”

şeklinde  çalışma sürelerine ait belirlemeler yapılmış ve yine aynı maddenin 11.fıkrasında da”… 11) Diğer personelin çalışma süreleri 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre düzenlenir” denilerek diğer personelin tabi olacağı yasa hükümlerine de işaret edilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin Sözleşme başlıklı 45.maddesinin 1.fıkrasında da “….(1) 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre kurucu veya kurucu temsilcileri ile eğitim personeli arasındaki iş sözleşmeleri bu Yönetmeliğin ekinde yer alan sözleşme formu (EK-2) esas alınarak en az bir yıl süreli olmak üzere üç nüsha düzenlenir ve taraflarca imzalanır. Bu sözleşmelerin bir nüshası çalışma izni düzenlenmek üzere ilgili merciye, bir nüshası kurucu veya kurucu temsilcisinde kalır, diğer nüshası ise sözleşmeye taraf olan personele verilir.”  Hükmü ile Milli Eğitim Bakanlığı teşkilatlarında başvuru için hazırlanan formun 4857 Sayılı İş Kanunu çerçevesinde hazırlanan bir iş sözleşmesi olduğu belirtilmiştir.Dolayısıyla Milli eğitim bakanlığı teşkilatları ile yapılan iş sözleşmeleri 4857 Sayılı İş Kanununun “ Kısmi Süreli çalışma” hükümlerine göre tanzim edilen ve personelin çalışma şartları belirtilerek onaylanan iş sözleşmeleridir ve bu sözleşmelere uyulmak zorunluluğu bulunmaktadır,bu sözleşmeler dışında hazırlanan sözleşmelerin hiç bir  hükmü bulunmamaktadır.

Ayrıca, Motorlu Taşıt Sürücüleri Kurs Yönetmeliğinin 30.maddesine göre “...Özel kurslarda görevlendirilecek personele çalışma izni verilmesinde Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin ilgili madde hükümlerine göre hareket edilir. (94/21847)" denilerek Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğine atıfta bulunularak Ders Ücretli Usta Öğreticilerin  tabi olacağı hüküm ve kurallar için Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği 'nda açıklanan hüküm ve kuralların uygulanacağı belirtilmiştir.

3-4857 SAYILI İŞ KANUNU HÜKÜMLERİNE GÖRE DERS ÜCRETLİ ÇALIŞAN  USTA ÖĞRETİCİLERİN  SOSYAL GÜVENLİĞİ

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve bağlı yönetmeliklerle ders ücretli çalışan usta öğreticilerin özlük hakları,çalışma koşulları açıklanmış ve Kurumlar ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında Usta Öğretici için yapılan iş sözleşmesinin 4857 Sayılı İş Kanunu hükümleri doğrultusunda hazırlandığı belirtilmiştir.Dolayısıyla tanzim edilen sözleşmenin 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında bir sözleşme olması nedeniyle usta öğreticilerin sosyal güvenliği bu yasa çerçevesinde değerlendirilecek ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında da bildirim ve prim esasları açıklığa kavuşturulmaya çalışılacaktır. 

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 13.maddesinde Kısmi süreli çalışmanın tanımı yapılmıştır.Söz konusu yasada kısmi süreli çalışma “…İşçinin normal çalışma süresinin,tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” Şeklinde tanımlanmaktadır.Yasanın yürürlüğe girdiği tarihlerde “önemli ölçüde az” ibaresi tartışmalara neden olmuştur.İş Kanununa ilişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 6. Maddesi ile “işyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır” şeklinde tanımlanarak bu belirsizlik açıklığa kavuşturulmuştur. Ancak yasanın gerekçesinde kısmi süreli çalışmadan ne anlaşılması gerektiği açıklanmıştır.Açıklamanın dayanağı ise Avrupa Birliği Konseyi tarafından 97/81 Sayılı Yönerge ile yürürlüğe konulan sosyal tarafların meydana getirdikleri “Kısmi Süreli Çalışma Hakkında Çerçeve Anlaşması”’na atıfta bulunularak temel dayanak açıklanmıştır. Kısmi süreli Çalışmayı diğer çalışma şekillerinden ayıran temel özellikler ise şu şekildedir;

a)-Kısmi süreli çalışmayı tam süreli çalışmadan ayıran özelliği “iş süresinin kısalığı”’dır.

b)-Kısmi Süreli çalışmanın “süreklilik” unsuru onu kısa süreli çalışmadan ayırmaktadır.

c)-Kısmi Süreli çalışmanın “düzenlilik” unsuru da onu  mevsimlik ve geçici işlerden ayırmaktadır.

d)-Kısmi süreli çalışmayı diğer çalışma modellerinde ayıran bir diğer unsuru da kısmi süreli çalışmanın “Serbest İradeye” dayanmasıdır. Bu hükümler birlikte irdelendiğinde ders ücretli çalışan usta öğreticileri çalıştırmak için Milli Eğitim Bakanlığı teşkilatlarıyla yapılan ve onaylanan iş sözleşmesi nitelik itibariyle " Kısmi Süreli Çalışma Sözleşmesi" 'dir.

 

3.1.KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA AKDİYLE ÇALIŞANLARIN SOSYAL SİGORTA BİLDİRİMLERİ

5510 Sayılı Kanun'un 4-1/a maddesi kapsamında sigortalı sayılanlar için sigorta hak ve yükümlülükleri çalışmaya başladıkları tarihten başlar.İşverenler bu madde hükmü kapsamında sigortalı sayılan kişileri,sigortalılık başlangıç tarihinden önce,sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür.Ancak,5510 Sayılı yasanın 4-1/a kapsamına girmeyen yani,başka kurumlarda çalışırken yada yasanın 4-1/b maddesi (bağkur) kapsamında sosyal güvenliği devam ederken ders saat ücretli olarak özel eğitim kurumlarında hizmet akdine istinaden çalışanlar bu kapsamda değerlendirilmediğinden bu şekilde çalışanlar  için sadece ücret bordrosu tanzim edilerek gelir vergisi ve damga vergisi tevkifatı yapılması yeterlidir.

5510 Sayılı Kanunu'nun 4-1/a maddesi kapsamında sigortalı sayılan ders saati ücretli personelin prim ödeme gün sayısının nasıl tespit edileceği de Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 108.maddesinde           " (1) İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır.

      (2) Kısmi süreli çalışma, işveren ile sigortalının yazılı olarak yapılan iş sözleşmesinin niteliğine bağlı, aylık ücret karşılığı çalışma biçiminde imzalanmışsa, sigortalı haftalık çalışma süresine bakılmaksızın tam ay olarak bildirilir.

      (3) İş sözleşmesi saat ücreti karşılığı yapılmış ise kısmi süreli çalışan sigortalıların ay içinde çalıştığı toplam sürenin, 4857 sayılı İş Kanununa göre günlük olağan çalışma süresi olan 7,5 saate bölünmesiyle, sigortalı için bildirilmesi gereken prim ödeme gün sayısı hesaplanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda 7,5 saatin altındaki çalışmalar 1 güne tamamlanır.

       (4) 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kapsamında çalışan sigortalıların ay içinde çalıştığı toplam sürenin sekiz saate bölünmesiyle, ayda kaç gün sigortalı bildirileceği hesaplanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda 8 saatin altındaki çalışmalar 1 güne tamamlanır.

        (5) Yazılı sözleşme ile sigortalının yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması hâlinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı çağrı üzerine çalışmalarda, çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak belirlenmiş ise bu süreler üzerinden; taraflar arasında çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak belirlenmemiş ise sigortalının aylık çalışma süresi yukarıdaki fıkralar hükmünce hesaplanan gün sayısı üzerinden bildirilir. Ancak, çalışma süresinin gün, hafta ve ay olarak belirlenmiş süreden fazla olması hâlinde bu süre dikkate alınarak yukarıdaki fıkralar hükmünce hesaplanan gün sayısı üzerinden bildirilir. Bu fıkranın uygulanmasında 4857 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi hükümleri de dikkate alınır.

        (6) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuatı çerçevesinde uzman ve usta öğretici olarak çalıştırılanların prim ödeme gün sayısı 30 günü aşmamak kaydıyla, bir takvim ayı içinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının, prime esas günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunur. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz."     şeklinde belirlenmiştir.

Bu uygulamadaki sorun ise,ders saat ücreti süresi hangi sözleşmeye göre belirlenecektir. Milli Eğitim Bakanlığına onay almak için sunulan hizmet sözleşmesi ile mi?yoksa personel ile işveren arasında tanzim edilen hizmet sözleşmesine göre mi hareket  edilecektir?Bu husus çok  önemlidir, bir tarafta devletin bir kurumundan onay almak için sunulan bir hizmet talep akdi,diğer taraftan onay alındıktan sonra işveren ile işçi arasında akdedilen ikinci bir hizmet akdi. Yukarıda hükümlerini açıkladığım Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğine göre, Milli Eğitim Bakanlığına sunulan sözleşme Yönetmelik ekinde Bakanlıkça 4857 Sayılı İş Kanunu hükümleri doğrultusunda hazırlanan bir sözleşme olduğu açıklanmıştır. Dolayısıyla tanzim edilen ve  onay için sunulan sözleşme 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında bir sözleşme olduğu tartışmasızdır.Bu sözleşme dışında yapılan hiç bir sözleşmenin hükmü bulunmamaktadır.Ders Ücretli çalışan usta öğreticilerin 5510 Sayılı Kanun kapsamındaki sigorta gün,prim ve prime esas kazançları bu sözleşme hükümleri doğrultusunda tespit edilmeli ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmelidir.

Sosyal Güvenlik Kurumunun, Milli Eğitim Bakanlığı teşkilatlarından bu akitleri talep etmesi halinde 5510 Sayılı Kanunun 100.maddesi gereğince ilgili Kurum (Milli Eğitim Bakanlığı) bu bilgiler Sosyal Güvenlik Birimlerine göndermek veya bildirmek mecburiyetindedir.

Özel Öğretim Kurumlarının mutlaka  bu sorunu çözmeleri gerekir.Aksi taktirde bu başvuru ile yapılan bildirim ekinde sunulan sözleşme formu iş sözleşmesi niteliğindedir,SGK denetimlerinde bu sözleşmelerde belirtilen çalışma süreleri,çalışma ücretleri ile çalıştırmaya başlama tarihleri ile SGK bildirimlerindeki bildirimler örtüşmelidir.Aksi taktirde SGK haklı olarak bu koşulları dikkate alır ve cezalı işlem yapar.

Ders saat ücretli çalışanların prim gün ve prime esas kazançlarının hesabı nasıl olmalıdır? Milli Eğitim Bakanlığından onaylanan sözleşme koşulları doğrultusunda; Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 108.maddesinin 6.fıkrasına göre;"bir takvim ayı içinde hak kazandıkları brüt ek ders ücreti toplam tutarının,prime esas günlük kazanç altsınırına (asgari ücretin) bölünmesi sonucu bulunur.Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda tam sayıdan sonraki küsuratlar dikkate alınmaz." hükmü doğrultusunda sözleşmede belirtilen haftalık ders saati sayısı ile bildirilen ders saat ücretinin çarpımı sonucu bulunan tutarın günlük kazanç alt sınırına bölünmesi sonucu bulunan prim gün sayısı tespit edilerek SGK'ya bildirilmelidir.

4-SONUÇ:

Ders Ücretli Çalıştırılan Usta Öğreticiler için Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilatları ile yapılan sözleşmeler Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 45.maddesinin 1.fıkrası hükmünden de açıklandığı üzere 4857 Sayılı İş Kanunu hükümlerine göre hazırlanan bir sözleşmedir.

4857 Sayılı İş Kanununa da baktığımızda bu sözleşmelerin nitelik itibariyle  aynı yasanın 13.maddesinde açıklanan Kısmi Süreli İş Sözleşmesi olduğu ve bu sözleşmelerin uygulama esasları da gerek Çalışma süreleri yönetmeliğinde ve gerekse 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yayımlanan  Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve diğer ilgili mevzuatta açıklanmıştır.

Ders Ücretli Çalışan Usta Öğreticiler için Milli Eğitim Bakanlığına sunulan  ve Milli Eğitim Bakanlığınca onaylanan İş sözleşmesi çerçevesinde Sosyal Güvenlik İşlemleri yapılmalıdır. İş akdinde belirtilen  işe başlama tarihine göre işe girişi yapılarak Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimi yapılmalıdır, çalışma süreleri sözleşmede belirtilen sürelere göre yapılmalı,prime esas kazançları da Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 108.maddesinde açıklandığı şekilde hesaplanarak Sigorta primleri Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmelidir.Eğer Milli Eğitim Bakanlığı sözleşmeyi herhangi bir nedenle onaylamaz ise girişi önceden yapılan usta öğreticinin işten çıkışı onayın reddedildiği tarihe göre yapılmalıdır.

Çalışma sürelerinin ders programlarına göre bildirilebilmesi için, Milli Eğitim Bakanlığına sunulan iş sözleşmelerine bu hükmün mutlaka yazılması gerekmektedir.Aksi taktirde usta öğretici çalışmazsa bile sözleşme ile haftalık yada aylık belli bir süre tayin edildiğinden bu süre dikkate alınarak bildirim ve işlemler yapılmalıdır.

 

bottom
© VKC Bilişim - Muhasebe Türk